Vitis vinifera
Vitaceae
Inne nazwy: winorośl właściwa, winna latorośl, Latorośl winna, Winorośl winna
Vitis vinifera, czyli winorośl właściwa (zwana też winną latoroślą), to zdrewniała pnąca roślina o jadalnych owocach, którą w Polsce uprawia się na słonecznej, osłoniętej ścianie, kratownicy lub pergoli. Wymaga stabilnej podpory, regularnego cięcia i dużo słońca. Poniżej najważniejsze zasady uprawy w chłodniejszym klimacie z mroźnymi zimami.
- Światło
- Pełne słońce
- Podlewanie
- Umiarkowane
- Wilgotność powietrza
- Niska
- Temperatura
- 15–30 °C, min. -20 °C
- Trudność uprawy
- Średnio wymagająca
- Wysokość
- 3–15 m
Pielęgnacja w ciągu roku
Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.
Jak wygląda winorośl właściwa
Vitis vinifera należy do rodziny Vitaceae. To wieloletnia, liściopadna liana, która wspina się za pomocą wąsów czepnych i potrzebuje podpory oraz prowadzenia. Zwykle dorasta do 3–15 m wysokości i 2–6 m szerokości.
Liście są duże, dłoniasto klapowane, ząbkowane, zielone, długości 7–15 cm, od spodu czasem owłosione. Wąsy wyrastają naprzeciw liści. W czerwcu pojawiają się drobne, niepozorne, zielonożółte i pachnące kwiaty zebrane w zwisające grona.
Owoce to grona małych, owalnych jagód: zielonych, czerwonych lub ciemnofioletowych, często z woskowym nalotem. Niektóre odmiany są bezpestkowe. Gatunek pochodzi z obszaru od Morza Śródziemnego i Europy Środkowej po południowo-zachodnią Azję, od Portugalii i Maroka po południowe Niemcy i północny Iran. Dzikie formy (podgatunek sylvestris) rosną w lasach nadrzecznych i na skrajach lasów.
Uprawa i pielęgnacja
Stanowisko
Winorośl potrzebuje pełnego słońca, czyli co najmniej 6 godzin bezpośredniego światła dziennie, oraz dobrej cyrkulacji powietrza. Odmiany uprawne wymagają ciepłego, słonecznego i przepuszczalnego miejsca.
Najlepiej sprawdza się słoneczna, osłonięta ściana albo kratownica lub pergola z mocną konstrukcją, bo rozrośnięta roślina jest ciężka.
Podlewanie
Zapotrzebowanie na wodę jest umiarkowane, a winorośl średnio toleruje suszę. Więcej wody potrzebuje w czerwcu, lipcu i sierpniu. Podłoże powinno być wilgotne, ale dobrze przepuszczalne, bez zastoin wody.
Gleba
Winorośl toleruje wiele gleb, w tym gliniaste, piaszczyste i próchnicze, o ile są dobrze przepuszczalne. Najlepiej rośnie na obojętnej do zasadowej glebie gliniasto-próchnicznej, przy pH około 6–8.
Nawożenie
Nawozi się w marcu i kwietniu, czyli na początku okresu wzrostu.
Cięcie
Mocne cięcie wykonuje się w czasie zimowego spoczynku, w lutym i marcu. Na uformowanym szkielecie zostawia się krótkie czopki lub długie pędy owocujące.
Latem warto przerzedzać pędy i liście. Dzięki temu krzew lepiej się przewietrza, a to ogranicza choroby grzybowe.
Sadzenie
Sadzenie w gruncie wypada w kwietniu i maju. Miejsce powinno być słoneczne i osłonięte, najlepiej przy ścianie albo przy kratownicy czy pergoli z solidnym oparciem.
Korzenie są głębokie, rozległe i zdrewniałe. Winorośl jest podatna na filokserę, dlatego kupuj rośliny szczepione na odpornej podkładce.
Zimowanie
Roślina jest mrozoodporna, ale w polskim klimacie to granica jej wytrzymałości: około -20°C, czyli tyle co typowe zimowe minima. Chroń ją przed zimowymi wiatrami oraz przed przymrozkami wiosną, zwłaszcza w kwietniu i maju. Okres spoczynku trwa od listopada do lutego.
Rozmnażanie
Winorośl można rozmnażać przez sadzonki pędowe, odkłady, szczepienie lub z nasion. Sadzonki pobiera się w lutym i marcu.
Choroby i szkodniki
Do częstych chorób należą mączniak prawdziwy, mączniak rzekomy, szara pleśń, zgnilizna gron (botrytis), czarna zgnilizna i guzowatość korzeni. Groźnym szkodnikiem jest filoksera.
Biały mączysty nalot na liściach to mączniak prawdziwy. Przerzedź ulistnienie dla lepszego przewiewu i zastosuj fungicyd.
Gnijące grona przy wilgotnej pogodzie to zwykle botrytis. Przerzedź ulistnienie i usuń porażone grona.
Osłabiony, marniejący krzew może świadczyć o filokserze na korzeniach. Sadź rośliny szczepione na odpornej podkładce.
Zbiór i wykorzystanie
Owoce zbiera się we wrześniu i październiku. Jagody je się na surowo, suszy na rodzynki albo wykorzystuje do soku, wina i octu. W wielu kuchniach nadziewa się liście, a z pestek tłoczy się olej.
Tradycyjnie winorośl stosowano przy kaszlu, problemach ze skórą i oczami oraz dolegliwościach trawiennych.































































































